Armia Stanów Zjednoczonych zatwierdziła do służby nowy śmiercionośny granat ręczny - M111 Offensive Hand Grenade. Decyzja o dopuszczeniu broni do użycia operacyjnego pozwala na stopniowe wycofywanie ze służby starszych granatów Mk3A2, które wciąż pozostają w ograniczonej służbie. Były one używane między innymi podczas wojny w Wietnamie,wojny koreańskiej oraz inwazji na Irak w 2003 roku.
Czym jest granat ciśnieniowy i jak działa M111?
Granat ciśnieniowy jest cenioną bronią w sytuacjach CQB. Doświadczenia z walk miejskich w Iraku pokazały, że klasyczny granat odłamkowy M67 nie zawsze sprawdzał się podczas oczyszczania pomieszczeń — szczególnie ze względu na ryzyko rażenia własnych żołnierzy znajdujących się po drugiej stronie ściany. Konstrukcje wykorzystujące efekt nadciśnienia (BOP – blast overpressure) pozwalają skutecznie neutralizować przeciwników w zamkniętych przestrzeniach, jednocześnie ograniczając zagrożenie dla własnych sił.
M111 to konstrukcja używająca nadciśnienia wybuchowego. W przeciwieństwie do popularnego M67, który jest granatem odłamkowym, M111 działa w następujący sposób: wybuch granatu powoduje gwałtowny wzrost ciśnienia powietrza, o wiele większy od ciśnienia atmosferycznego. Ciśnienie to tworzy falę uderzeniową, która może spowodować obrażenia nawet bez bezpośredniego trafienia - wysokie ciśnienie może w szczególności uszkodzić narządy wewnętrzne wypełnione powietrzem, takie jak płuca, jelita czy uszy. Fala uderzeniowa jest mocniejsza, jeśli granat wybuchnie w pomieszczeniu. W takich warunkach rośnie ona odbijając się od ścian i staje się o wiele bardziej śmiercionośna niż wybuch granatu odłamkowego.
Azbest powodem wycofania Mk3A2?
Jaki jest powód zastępowania modelu używanego już od 1968 roku? Głównym powodem jest po prostu modernizacja walki typu CQB w amerykańskiej armii, jak i mniejsze koszta produkcji nowego modelu. Ważny jest też czynnik bezpieczeństwa, a raczej niebezpieczeństwa jakie niesie za sobą wybuch tego modelu. Głównym zagrożeniem z powodu którego wycofywany jest Mk3A2 jest azbestowa obudowa z jakiej zbudowana jest ta konstrukcja. Azbest znajdował się w obudowie tego granatu przede wszystkim przez swoje właściwości. Materiał ten był mieszany z włóknami kompozytowymi przypominającymi twardy karton/cement, z tej mieszanki tworzona była obudowa granatu, która w przeciwieństwie do stalowej obudowy kruszyła się i pękała na lekkie kawałki. Takie zachowanie obudowy oznaczało mniej przypadkowych obrażeń własnych żołnierzy niż przy użyciu granatu odłamkowego i możliwość użycia w małych pomieszczeniach i bunkrach. W granacie stalowym duża część energii wybuchu jest zużywana na rozrywanie metalu i rozpędzanie jego odłamków, obudowa z azbestu była cienka i krucha, więc podczas wybuchu tworzyła potężną falę ciśnienia i huk, czyli dokładny efekt granatu uderzeniowego. Mk3A2 w zamkniętym pomieszczeniu generował podczas wybuchu falę ciśnienia, która odbijając się od ścian sprawiała wzrost nadciśnienia - a to mogło ogłuszyć lub zabić nawet bez bycia trafionym odłamkami, w skutek uszkodzeń ciała, a zwłaszcza uszu i płuc. Teraz wiadomo już jednak, że samo wdychanie azbestu może być śmiertelne, a sam wybuch starego granatu nie był tak idealny jak można się spodziewać - krucha obudowa nie zawsze była przewidywalna, a używanie tego granatu zawsze niosło za sobą ryzyko uszczerbku na własnych żołnierzach. Azbest powodował także problemy z degradacją i bezpieczeństwem magazynowania.
W czym lepszy jest M111?
M111 ma nowoczesną obudowę plastikową, która prawie całkowicie rozpada się i zużywa przy detonacji. Taka obudowa nie tworzy toksycznych włókien i nie generuje problemów logistycznych ze względu na łatwość produkcji. M111 został zaprojektowany po konflikcie w Iraku, w ramach programu Executive Office Ammunition and Energetics we wsółpracy z U.S. Army Combat Capabilities Development Command Armaments Center. Powstały w wojskowym ośrodku badawczo - produkcyjnym Picatinny Arsenalgranat ciśnieniowy był tworzony z myślą o walce miejskiej. Doświadczenia wyniesione z Iraku, mówiące o zawodności Mk3A2 stworzyły zapotrzebowanie na granat, którego blast overpressure (fala ciśnienia)jest bardziej kontrolowana niż w starym Mk3A2. Bardziej kontrolowany efekt i mniejsza ilość odłamków obudowy po wybuchu tworzą mniejsze ryzyko dla własnych żołnierzy i samego rzucającego. M111 nie sprawia także problemów z magazynowaniem i produkcją. Model ten jest więc po prostu bezpieczniejszy i tańszy niż jego protoplasta- Mk3A2. M111 to zdecydowanie kamień milowy dla amerykańskiej armii, ze względu na bycie pierwszym granatem tego rodzaju wdrożonym do służby po ponad 50 latach.
Czy M111 zastąpi także M67?
M67 został wprowadzony do służby w 1968 roku razem z wyżej wspomnianym MK3A2 i jest granatem odłamkowym. M111 nie ma go więc zastępować. Ma być on granatem przeznaczonym do używania w środku pomieszczeń. M67 jest konstrukcją przeznaczoną do użytku na terenie otwartym, gdzie rozrzut odłamków z problemu staje się najbardziej pożądanym efektem. M67 to 400 gramowa stalowa kula zawierająca około 184 gramy materiału wybuchowego Comp B co czyni z M67 śmiercionośną broń. M111 ma być więc odpowiednikiem M67, przeznaczonym do używania w walce „od drzwi do drzwi”.
Kompatybilność
Warto też wspomnieć o tym, że jednocześnie z granatem M111, opracowana została również jego wersja szkoleniowa. M112 działa jak M111, jednak nie tworzy fali uderzeniowej, pozwalając żołnierzom na bezpieczne prowadzenie ćwiczeń. Oba te granaty są kompatybilne z konstrukcjami już używanymi przez armię, ze względu na korzystanie z tych samych zapalników co granat M67 i jego wersja szkoleniowa M69. Ta kompatybilność pozwala na utrzymanie dotychczasowych wojskowych linii produkcyjnych oraz ogranicza koszta zakupu sprzętu.
