„Nic nevidím” – żartują Czesi pod informacją o nowym kamuflażu przygotowanym dla ich żołnierzy. Na początku sierpnia 2026 roku Armáda České republiky rozpoczęła próby wojskowe wzoru MAD21, który ma zastąpić stosowany od ponad trzech dekad kamuflaż wz. 95. Nie oznacza to jednak natychmiastowej wymiany umundurowania. Pierwsze mundury z nowym kamuflażem mają trafić do użytkowników dopiero na początku 2029 roku.
Wcześniej, jeszcze w 2026 roku, czescy żołnierze zaczną otrzymywać mundury polowe o zmodernizowanym kroju, lecz nadal pokryte wz. 95. Zmiany mają objąć praktyczniejsze rozmieszczenie kieszeni, poprawę komfortu i funkcjonalności oraz zastosowanie materiału z dodatkiem elastanu. Według przedstawicieli armii ma on zapewnić również lepszą przewiewność. Nowy krój munduru i kamuflaż MAD21 od początku rozwijano jako dwa odrębne projekty, dzięki czemu nie trzeba czekać ze zmianami na zakończenie całego programu nowego maskowania.
Skrót MAD21 rozwijany jest jako Maskovací design 2021 i odnosi się do roku opracowania koncepcji. Wzór zaprojektowano z myślą nie tylko o działaniu w lesie, lecz także na otwartym terenie, obszarach suchych oraz w zabudowie miejskiej. MAD21 ma docelowo zastąpić zarówno leśną, jak i pustynną odmianę dotychczasowego wzoru, ograniczając potrzebę utrzymywania dwóch oddzielnych kompletów umundurowania.
Czeski MAD21 bezpośrednio nawiązuje do rodzimego wz. 95 – zachowano charakterystyczne kształty plam, ale zmieniono ich kolorystykę. Jedną ze zmian było zastąpienie czerni ciemnym brązem, a większą uniwersalność mają zapewniać dodatkowe kolory, mikrowzory i przejścia tonalne.
Czesi rozważali całkowite przejście na popularny wzór MultiCam, ale ostatecznie postawili na własne rozwiązanie. Decyzję uzasadniono chęcią zachowania narodowej identyfikacji umundurowania oraz uniknięcia opłat licencyjnych. Nie oznacza to jednak całkowitego odcięcia od zagranicznych doświadczeń – już w 2022 roku przedstawiciele programu informowali, że przy dobieraniu barw korzystano z rozwiązań spotykanych w kamuflażach opartych na koncepcji MultiCam.
Impulsem do powstania MAD21 była książka "Kamufláž: Kapitoly z dějin designu pozemního a námořního maskování" autorstwa Tomáša Chorego, grafika, malarza i rzeźbiarza z Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu. Został on zaproszony do współpracy przez zespół wojskowy, a przygotowana przez niego w ciągu dwóch tygodni propozycja wzoru stała się podstawą dla dalszych prac. W program zaangażowano około 60 osób, w tym żołnierzy, logistyków i pracowników uczelni. Projekt już w listopadzie 2021 roku zarejestrowano jako europejski wzór przemysłowy, a w lutym 2022 roku na Uniwersytecie Obrony pokazano pierwsze próbki tkaniny z cyfrowo opracowanym nadrukiem.
Kolejnym etapem prac były badania laboratoryjne prowadzone z udziałem Wojskowego Instytutu Badawczego w Brnie. Obejmowały one ocenę właściwości maskujących oraz przygotowanie Czeskiego Standardu Obronnego, który ma określać wymagania dotyczące produkcji i kontroli jakości. W dokumentacji prac rozwojowych przewidziano badanie MAD21 na tkaninie poliamidowej typu Cordura, materiale ripstop z bawełny, poliamidu i elastanu oraz tkaninie z bawełny, poliestru i elastanu. Kamuflaż miał ograniczać wykrywalność żołnierza zarówno w zakresie światła widzialnego, jak i podczerwieni. Dane te odnoszą się jednak do prototypów, więc nie przesądzają jeszcze o ostatecznym składzie materiałów wersji seryjnej.
Równolegle z MAD21 testowany jest zimowy ubiór maskujący. Do kolorystyki nowego wzoru dopasowano już niektóre elementy wyposażenia, w tym rękawice i czapki, które razem z przyszłą odzieżą ocieplającą mają utworzyć spójny komplet. Sam MAD21 nie został jeszcze formalnie wprowadzony do wyposażenia. Rozpoczęcie zakupów będzie możliwe dopiero po pomyślnym zakończeniu prób wojskowych.
Zdjęcia: Armáda České republiky
